Η σπουδαία ηθοποιός έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω της μια μακρά πορεία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση.
Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη, με ρίζες από τη Μικρά Ασία, η Μπέτυ Βαλάση ταυτίστηκε με μία από τις πιο αγαπημένες μορφές της ελληνικής τηλεοπτικής ιστορίας, ενώ η ζωή της συνδέθηκε με το θέατρο, τους ανθρώπους του και τους κοινωνικούς αγώνες.
Η γυναίκα που έδωσε τηλεοπτική ζωή στη Λωξάντρα δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας. Η είδηση του θανάτου της, την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, σε ηλικία 89 ετών, σηματοδοτεί το τέλος μιας σημαντικής διαδρομής στην ελληνική υποκριτική.
Για γενιές θεατών, η Μπέτυ Βαλάση θα παραμένει η Λωξάντρα. Η ηρωίδα της ομώνυμης σειράς της ΕΡΤ, που προβλήθηκε το 1980, απέκτησε μέσα από την ερμηνεία της μια ξεχωριστή θέση στην ελληνική τηλεόραση. Μια γυναίκα με δύναμη, τρυφερότητα, αυθορμητισμό και βαθιά σύνδεση με τις οικογενειακές της ρίζες. Μια μορφή που κουβαλούσε μνήμες, παραδόσεις, απώλειες και την επιμονή των ανθρώπων να συνεχίζουν τη ζωή τους, ακόμη και όταν η Ιστορία τούς έχει στερήσει πολλά.
Δεν ήταν τυχαίο που η Βαλάση συνδέθηκε τόσο βαθιά με τον συγκεκριμένο ρόλο. Η ίδια προερχόταν από οικογένεια προσφύγων της Μικράς Ασίας και γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη που γνώρισε από κοντά την προσφυγιά και τις μεγάλες πληθυσμιακές αλλαγές του 20ού αιώνα. Η προσωπική της καταγωγή συναντήθηκε με τον κόσμο της ηρωίδας και έδωσε στην ερμηνεία της μια ιδιαίτερη οικειότητα.
Από τη Θεσσαλονίκη στη θεατρική σκηνή
Η Μπέτυ Βαλάση γεννήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 1937 στη Θεσσαλονίκη. Το πραγματικό της όνομα ήταν Δέσποινα, ενώ μεγάλωσε σε μια οικογένεια που κουβαλούσε τις εμπειρίες του ξεριζωμού. Ο πατέρας της παρέμεινε στην Κατερίνη, όπου δημιούργησε μονάδα παραγωγής καπνού, ενώ η μητέρα της εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, μετά τον χωρισμό τους.
Τα παιδικά της χρόνια σημαδεύτηκαν από τις μετακινήσεις ανάμεσα στις δύο πόλεις. Τα ταξίδια με το τρένο από την Αθήνα στην Κατερίνη και αντίστροφα έγιναν μέρος της καθημερινότητάς της, καθώς προσπαθούσε να διατηρεί την επαφή και με τους δύο γονείς της.
Η μεγάλη της αγάπη, ωστόσο, ήταν το θέατρο. Στην πορεία της μαθήτευσε κοντά σε σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής θεατρικής και πνευματικής ζωής, όπως ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, η Κατίνα Παξινού, ο Άγγελος Τερζάκης και ο Σωκράτης Καραντινός. Δίπλα σε τέτοιους δασκάλους διαμόρφωσε την καλλιτεχνική της αντίληψη και προετοίμασε το έδαφος για μια διαδρομή που θα εκτεινόταν σε πολλές δεκαετίες.
Η πρώτη της θεατρική εμφάνιση πραγματοποιήθηκε το 1961 στο θέατρο Καλουτά, δίπλα στον Κάρολο Κουν και τη Μαίρη Αρώνη. Ερμήνευσε την Παλλάδα Αθηνά στη σατιρική τριλογία «Οδύσσεια» του Μανώλη Σκουλούδη. Ήταν η αρχή μιας πορείας που θα την έφερνε κοντά σε σημαντικούς δημιουργούς και ηθοποιούς, τόσο στη σκηνή όσο και στη μεγάλη οθόνη.
Μια ηθοποιός με παρουσία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση
Η Μπέτυ Βαλάση δεν περιορίστηκε ποτέ σε ένα μόνο πεδίο. Από τη δεκαετία του 1960 έως τις αρχές του 21ου αιώνα συμμετείχε σε ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές, συνεργαζόμενη με καταξιωμένους σκηνοθέτες και αφήνοντας το δικό της στίγμα σε διαφορετικά είδη και αφηγήσεις.
Ανάμεσα στις ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε βρίσκονται η «Ανοιχτή επιστολή» (1967), «Ο αστερισμός της Παρθένου» (1973), «Οι κυνηγοί» (1977), το «1922» (1978), η «Κραυγή γυναικών» (1978), ο «Θανάσης και το καταραμένο φίδι» (1981), η «Ρένα, τα ρέστα σου» (1985), η «Γλυκιά πατρίδα» (1986) και η «Αγάπη στα 16» (2004).
Η τηλεοπτική «Λωξάντρα», όμως, ήταν εκείνη που την έφερε κοντά σε ένα ευρύ κοινό και τη συνόδευσε σε όλη σχεδόν τη δημόσια μνήμη της. Η σειρά, βασισμένη στο έργο της Μαρίας Ιορδανίδου, αναδείκνυε έναν κόσμο που έμοιαζε να έχει χαθεί, αλλά εξακολουθούσε να ζει μέσα από τις οικογενειακές ιστορίες, τις γεύσεις, τις συνήθειες και τις αφηγήσεις των ανθρώπων.
Η Βαλάση δεν αντιμετώπισε τη Λωξάντρα ως μια απλή τηλεοπτική ηρωίδα. Της έδωσε υπόσταση, καθημερινότητα και χαρακτήρα. Η ερμηνεία της συνέβαλε καθοριστικά ώστε η μορφή αυτή να παραμείνει αγαπητή και αναγνωρίσιμη ακόμη και σε ανθρώπους που δεν είχαν ζήσει την εποχή στην οποία αναφερόταν η ιστορία.
Η συνάντηση με τον Τίτο Βανδή και η φιλία με τη Μελίνα Μερκούρη
Σημαντική θέση στη ζωή της Μπέτυς Βαλάση είχε ο ηθοποιός Τίτος Βανδής. Οι δυο τους γνωρίστηκαν και ερωτεύτηκαν το 1982, παντρεύτηκαν το 1984 και παρέμειναν μαζί έως τον θάνατό του, το 2003. Η κοινή τους πορεία αποτέλεσε έναν από τους σημαντικούς σταθμούς της προσωπικής της ζωής.
Η Βαλάση διατηρούσε επίσης στενή φιλία με τη Μελίνα Μερκούρη, με την οποία είχε συνεργαστεί στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Οι σχέσεις της με ανθρώπους που σημάδεψαν την ελληνική καλλιτεχνική ζωή αποτυπώνουν το εύρος των συνεργασιών και των δεσμών που ανέπτυξε στη διάρκεια της καριέρας της.
Από τον πρώτο της γάμο απέκτησε τον γιο της, Νικόλα Χάρι Μινισσάλι, ο οποίος ακολούθησε σπουδές σκηνοθεσίας στο εξωτερικό.
Η τέχνη και η πολιτική στάση της
Η Μπέτυ Βαλάση δεν έκρυψε τις πολιτικές της πεποιθήσεις. Η σχέση της με το ΚΚΕ υπήρξε σταθερή, ενώ συμμετείχε ενεργά και στη συνδικαλιστική δραστηριότητα των ηθοποιών. Υπήρξε υποψήφια βουλευτής του κόμματος και εκλέχθηκε δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων.
Η καλλιτεχνική της πορεία συνδέθηκε έτσι και με μια ευρύτερη αντίληψη για τον ρόλο του δημιουργού στην κοινωνία. Για την ίδια, όπως αναφέρεται και στην ανακοίνωση του ΚΚΕ μετά τον θάνατό της, η τέχνη δεν ήταν αποκομμένη από τη ζωή, τις κοινωνικές συνθήκες και τους αγώνες των ανθρώπων.
Το κόμμα την αποχαιρέτησε με συγκινητικά λόγια, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην καταγωγή της από προσφυγική οικογένεια, στην καλλιτεχνική της διαδρομή και στη συμμετοχή της στις δραστηριότητες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών. Την περιέγραψε ως μια γυναίκα δημιουργική, δυναμική και ασυμβίβαστη, που παρέμεινε κοντά στην τέχνη και στην κοινωνική ζωή.
Τα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια της ζωής της φιλοξενήθηκε στο «Σπίτι του Αγωνιστή», δομή που προσφέρει φροντίδα και φιλοξενία σε ανθρώπους με αγωνιστική διαδρομή. Η υγεία της είχε επιβαρυνθεί, ενώ ο γιος της είχε μιλήσει δημόσια για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε.
Το τελευταίο αντίο
Την είδηση του θανάτου της γνωστοποίησε ο ηθοποιός Σπύρος Μπιμπίλας με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εκφράζοντας τη θλίψη του για την απώλεια μιας αγαπημένης συναδέλφου και μιας γυναίκας που, όπως σημείωσε, υπηρέτησε τον πολιτισμό με τις ερμηνείες της, τη δράση της για τη δημοκρατία και τη συνδικαλιστική της παρουσία.
Η πολιτική κηδεία της Μπέτυς Βαλάση έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στις 11:30, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.
Η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά μια δική της καλλιτέχνιδα. Μια γυναίκα που γεννήθηκε στην πόλη, μεγάλωσε με τις μνήμες της προσφυγιάς και έφτασε να συνδεθεί με μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ηρωίδες της ελληνικής τηλεόρασης.
Η Μπέτυ Βαλάση αφήνει πίσω της θεατρικούς και κινηματογραφικούς ρόλους, συνεργασίες με σπουδαίους δημιουργούς και μια ερμηνεία που εξακολουθεί να συγκινεί. Πάνω απ’ όλα, αφήνει μια Λωξάντρα που θα συνεχίσει να μιλά στις επόμενες γενιές για την οικογένεια, τη μνήμη, την απώλεια και τη δύναμη να κρατάς ζωντανό τον κόσμο σου.
Ο ΘΕΑΤΗΣ αποχαιρετά την Μπέτυ Βαλάση με σεβασμό στη διαδρομή και στην προσφορά της στο ελληνικό θέατρο και τον πολιτισμό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου