Τέσσερις συναυλίες με έργα των Μπετόβεν, Χάιντν, Μότσαρτ και Σούμπερτ, σε όργανα εποχής και με τη συμμετοχή κορυφαίων Ελλήνων και Ευρωπαίων μουσικών
Η Ευρώπη αλλάζει, οι επαναστάσεις ανατρέπουν τις βεβαιότητες και η μουσική ακολουθεί τη δική της πορεία προς μια νέα εποχή. Στα τέλη του 18ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 19ου, ο κλασικισμός συναντά τον πρώιμο ρομαντισμό, ενώ ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν διαμορφώνει με το έργο και το ανήσυχο πνεύμα του μια νέα μουσική γλώσσα.
Σε αυτή την ταραγμένη αλλά δημιουργική περίοδο στρέφεται το 9ο Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής, που επιστρέφει στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης στις 6, 7, 14 και 15 Νοεμβρίου 2026, με τίτλο «Η εποχή των επαναστάσεων».
Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο Δήμος Γκουνταρούλης, ο οποίος σχεδιάζει μια μουσική διαδρομή από τον Χάιντν και τον Μότσαρτ έως τον Μπετόβεν και τον Σούμπερτ, με αριστουργήματα μουσικής δωματίου και ερμηνείες σε όργανα εποχής.
Η φετινή διοργάνωση δεν αποτελεί μόνο μια συνάντηση με σημαντικά έργα του ευρωπαϊκού μουσικού πολιτισμού. Ολοκληρώνει παράλληλα μια θεματική ενότητα τριών ετών, η οποία ξεκίνησε το 2024 με την «Εποχή των πειραμάτων», αφιερωμένη στη μουσική του 17ου αιώνα, και συνεχίστηκε το 2025 με την «Εποχή των μεταβάσεων», ακολουθώντας τις διαφορετικές αισθητικές και τα μουσικά ύφη του 18ου αιώνα.
Από τη Γαλλική Επανάσταση στον Μπετόβεν
«Η εποχή των επαναστάσεων» αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο αυτής της διαδρομής. Η Γαλλική Επανάσταση και οι πολιτικές και κοινωνικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν άλλαξαν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, επηρεάζοντας τη σκέψη, τη λογοτεχνία και τις τέχνες. Την ίδια περίοδο, η μουσική αναζητούσε νέες εκφραστικές δυνατότητες, με τον Μπετόβεν να γίνεται μία από τις καθοριστικές φυσιογνωμίες αυτής της μετάβασης.
«Η εποχή των επαναστάσεων είναι ένας τίτλος ο οποίος έρχεται σε συνέχεια ενός προγραμματισμού που κράτησε τρία χρόνια. Από το 2024, έχοντας την υποστήριξη ενός ευρωπαϊκού προγράμματος (ΕΣΠΑ), είχα την ευκαιρία να στήσω έναν προγραμματισμό για το Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής και μία θεματική ενότητα που εξελίχθηκε σε τρία χρόνια», εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καλλιτεχνικός επιμελητής του Φεστιβάλ, Δήμος Γκουνταρούλης.
Η φετινή διοργάνωση λειτουργεί, παράλληλα, ως προοίμιο του Έτους Μπετόβεν, το οποίο ξεκινά τον Ιανουάριο του 2027, με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από τον θάνατο του συνθέτη.
Ωστόσο, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στον Μπετόβεν. «Το φεστιβάλ δεν είναι μονομερές και δεν θα παρουσίαζε ποτέ μόνο έναν συνθέτη. Έχουμε πάντα στο νου μας να παρουσιάζουμε και μουσική η οποία σπάνια ή καθόλου δεν ακούγεται στις αίθουσες συναυλιών της χώρας μας», σημειώνει ο κ. Γκουνταρούλης στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη θέση έχουν δύο σημαντικοί εκπρόσωποι της ιστορικά τεκμηριωμένης ερμηνείας της παλαιάς μουσικής: ο Γάλλος βιολοντσελίστας και γκαμπίστας Christophe Coin και ο Ιάπωνας βιολονίστας Shunske Sato. Μαζί με Έλληνες και άλλους Ευρωπαίους μουσικούς, θα παρουσιάσουν ένα πρόγραμμα που αναδεικνύει όχι μόνο τη σύνθεση, αλλά και τον ήχο των οργάνων για τα οποία γράφτηκαν τα έργα.
Τέσσερις συναυλίες, τέσσερις μουσικές διαδρομές
Παρασκευή 6 Νοεμβρίου: «Τραγούδια σε καιρούς που αλλάζουν» και το Σεπτέτο του Μπετόβεν
Η πρώτη βραδιά αναπτύσσεται σε δύο μέρη, ξεκινώντας από το τραγούδι και καταλήγοντας σε ένα από τα πιο αγαπητά έργα της νεανικής περιόδου του Μπετόβεν.
Στο πρώτο μέρος, η σοπράνο Φανή Αντωνέλου και ο φορτεπιανίστας Γεράσιμος Χοϊδάς παρουσιάζουν έργα των Χάιντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν και Σούμπερτ. Οι Αγγλικές Καντσονέτες του Χάιντν και τα γαλλικά και γερμανικά τραγούδια του Μότσαρτ συναντούν τραγούδια του Μπετόβεν σε ποίηση Γκαίτε, Μεταστάζιο και Γκέλερτ, καθώς και τις μικρές, αλλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικές, Μπαγκατέλες για σόλο φορτεπιάνο. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το Der Hirt auf dem Felsen του Σούμπερτ, με τη συμμετοχή του κλαρινετίστα Sebastian Kürzl.
Στο δεύτερο μέρος, επτά μουσικοί ερμηνεύουν το Σεπτέτο για πνευστά και έγχορδα, έργο 20, του Μπετόβεν, σε όργανα εποχής. Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Βιέννη το 1800 και γνώρισε αμέσως μεγάλη επιτυχία. Με τη δομή ενός εξαμερούς Divertimento, συνδυάζει τη γιορτινή διάθεση με τη χαρακτηριστική ενέργεια του συνθέτη.
Συμμετέχουν οι Sebastian Kürzl στο ιστορικό κλαρινέτο, Αλέξανδρος Οικονόμου στο ιστορικό φαγκότο, Κώστας Σίσκος στο φυσικό κόρνο, Φαίδων Μηλιάδης στο βιολί, David Bogorad στη βιόλα, Αλέξης Καραϊσκάκης στο βιολοντσέλο και Γιάννης Μπαμπαλούκας στο κοντραμπάσο.
Σάββατο 7 Νοεμβρίου: Το baryton του πρίγκιπα Esterházy και οι βιολοντσελίστες του Beethoven
Η δεύτερη συναυλία φέρνει στο προσκήνιο ένα σπάνιο μουσικό όργανο και ένα ρεπερτόριο που δύσκολα συναντά κανείς στις σύγχρονες αίθουσες συναυλιών.
Ο Christophe Coin στο baryton και στο βιολοντσέλο, ο Miguel da Silva στη βιόλα και ο Δήμος Γκουνταρούλης στο βιολοντσέλο παρουσιάζουν έργα του Χάιντν, του Μπετόβεν και τριών σημαντικών βιολοντσελιστών της εποχής, των Anton Kraft, Jean-Louis Duport και Bernhard Romberg.
Το baryton, συγγενικό όργανο της βιόλας ντα γκάμπα, διαθέτει εντέρινες χορδές που παίζονται με δοξάρι, αλλά και μεταλλικές συμπαθητικές χορδές, οι οποίες προσθέτουν έναν ιδιαίτερο, πλούσιο σε αντηχήσεις ήχο. Ο Χάιντν συνέθεσε 126 τρίο για baryton, βιόλα και βιολοντσέλο κατά την περίοδο 1765-1775, για τον πρίγκιπα Nikolaus Esterházy, ο οποίος είχε ιδιαίτερη αγάπη για το όργανο.
Το πρόγραμμα συμπληρώνει το νεανικό ντουέτο του Μπετόβεν για βιόλα και βιολοντσέλο, γνωστό με τον πνευματώδη τίτλο «Ντουέτο με δύο υποχρεωτικά ματογυάλια», καθώς και έργα που φωτίζουν τη σχέση του συνθέτη με τους δεξιοτέχνες βιολοντσελίστες της εποχής του.
Σάββατο 14 Νοεμβρίου: Οι σονάτες για βιολί και φορτεπιάνο του Μπετόβεν
Ο Shunske Sato στο βιολί και η Shuann Chai στο φορτεπιάνο συναντώνται σε ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στις διαφορετικές όψεις της μουσικής γραφής του Μπετόβεν.
Η φωτεινή 5η Σονάτα σε φα μείζονα, έργο 24, γνωστή ως «Άνοιξη», συνομιλεί με την πιο σκοτεινή και δραματική 4η Σονάτα σε λα ελάσσονα, έργο 23, δύο έργα που γράφτηκαν την ίδια περίοδο, αλλά εκφράζουν διαφορετικές συναισθηματικές διαθέσεις.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης οι 12 Παραλλαγές πάνω στην άρια «Se vuol ballare» από τους Γάμους του Φίγκαρο του Μότσαρτ, ένα πρώιμο έργο του Μπετόβεν, καθώς και η 7η Σονάτα σε ντο ελάσσονα, έργο 30, στην οποία κυριαρχούν το πάθος, η ένταση και η δραματική ενέργεια.
Κυριακή 15 Νοεμβρίου: Μπετόβεν και Σούμπερτ μέσα από δύο κουιντέτα εγχόρδων
Η αυλαία του Φεστιβάλ πέφτει με δύο σημαντικά έργα μουσικής δωματίου, ερμηνευμένα από πέντε μουσικούς με όργανα εποχής.
Οι Shunske Sato και Σίμος Παπάνας στο βιολί, Emlyn Stam στη βιόλα και Job ter Haar και Δήμος Γκουνταρούλης στο βιολοντσέλο παρουσιάζουν μια σπάνια διασκευή της περίφημης Σονάτας Kreutzer του Μπετόβεν για κουιντέτο εγχόρδων με δύο βιολοντσέλα, η οποία εκδόθηκε στη Βιέννη το 1832. Η εκδοχή αυτή θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
Το δεύτερο έργο είναι το Κουιντέτο εγχόρδων σε ντο μείζονα, D. 956 του Σούμπερτ, ένα από τα σημαντικότερα έργα μουσικής δωματίου του συνθέτη και ένα από τα τελευταία που ολοκλήρωσε, το 1828, λίγο πριν από τον θάνατό του. Η έκτασή του, η εκφραστική του δύναμη και οι λεπτές μουσικές αποχρώσεις του το έχουν καταστήσει σημείο αναφοράς στο ρεπερτόριο της μουσικής δωματίου.
Ένας θεσμός με σταθερό κοινό
Από την πρώτη διοργάνωση, το 2017, το Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής έχει διαμορφώσει το δικό του κοινό στη Θεσσαλονίκη. Όπως αναφέρει ο Δήμος Γκουνταρούλης, οι συναυλίες είναι γεμάτες από την πρώτη χρονιά, επιβεβαιώνοντας το ενδιαφέρον για μουσικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις που δεν βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο του συναυλιακού προγράμματος.
«Η μουσική έχει αυτή τη μαγεία να υπερβαίνει τον χρόνο, σχεδόν να τον αναίρει, δηλαδή όταν ένας μουσικός παίρνει ένα έργο που γράφτηκε 350 χρόνια πριν και το ερμηνεύει με τη δική του αλήθεια και αγάπη για το όργανο, για τη μουσική και για τον συνθέτη, ουσιαστικά αυτή η μουσική γίνεται σημερινή», λέει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Αυτή ακριβώς τη συνάντηση του παρελθόντος με το παρόν επιχειρεί να αναδείξει η ένατη διοργάνωση, μέσα από έργα που γεννήθηκαν σε περιόδους μεγάλων αλλαγών και εξακολουθούν να συνομιλούν με το σήμερα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου